MAKALELER

Hayal Kurmak Sabrı Arttırıyor

Hayal Kurmak Sabrı Arttırıyor

Küçük ama daha hızlı kazançlar yerine büyük kazançlar için biraz daha dayanmayı tercih ettiğinizde dürtülerinizle mücadele eder misiniz?

Onlarca yıldır, yalnızca iradeli olabilirsek uzun vadeli kazançları kısa vadelilere tercih edebiliriz diye düşünüyorduk. Berekeley Üniversitesi’nde Adrianna Jenkins ve Ming Hsu tarafından yapılan araştırmalar sabretmek için iradeli olmaktan farklı bir yol daha olduğunu ortaya koyuyor. Bu araştırma, seçimlerimizin sonucunu anlamamız için seçimlerimizi yeniden çerçevelendirmeyi, içeriyor.

Jenkins ve Hsu, yeniden çerçevelemenin “daha uzun süreli kazanç için sabredebilme” üzerindeki etkisini test ettikleri iki deney gerçekleştirdi.

İlk olarak Jenkins ve Hsu 122 katılımcıya birbirinden bağımsız gibi görünen (A seçeneği: yarın 8 dolar verilecek B Seçeneği: 30 günde 10 dolar verilecek) ve birbiriyle bağlantılı olduğu açıkça görünecek şekilde sunulan (A Seçeneği: yarına 8 dolar verilecek ve 7 gün içinde 0 dolar verilecek, B seçeneği: yarın hiç verilmeyecek ve 7 gün içinde 10 dolar verilecek.) seçeneklerin çekiciliği soruldu.

Birbirinden bağımsız gibi görünen seçenekler sunulduğunda katılımcılar hemen yarın parayı alabilecekleri seçeneği tercih ediyordu. Ama seçenekler birbirileriyle bağlantılı olduğu açıkça görünecek şekilde sunulduğunda katılımcılar daha uzun süre bekleyip daha büyük parayı almayı tercih etti.

Jenkins ve Hsu, deneyi 203 ek katılımcı ile tekrar ettiler. Fakat bu defa, katılımcıların eylemlerinin sonucunu hayal etmeleri istenirse her iki çerçevede sunulan kararı nasıl etkileyeceğini merak ediyorlardı.

Böylece tüm katılımcıları iki gruba ayırdılar ve bir gruba birinden bağımsız ( bu defa miktar daha fazlaydı. A seçeneği: yarın için 100 dolar, B seçeneği 30 gün içinde 120 dolar) diğerine birbiriyle bağlantılı şekilde sıralanmış (A Seçeneği: yarın için 100 dolar ve 30 gün içinde 0 dolar B seçeneği: yarın için 0 dolar ve 30 günde 120 dolar) seçenekleri sundular. Daha sonra katılımcılara ödülü almanın ne kadar canlı olduğunu hayal ettikleri soruldu.

Seçenekler biribiriyle bağlantılı şekilde sıralanınca potensiyel sonucun daha fazla hayal edildiği gözlemlendi. Yani durumu yeniden çerçevelendirmek hayal gücünü arttırdı. Dahası yeniden çerçevelendirilmiş seçeneklerdeki, uzun vadeli kazanımı hayal etme ile kısa vadeli kazanımı hayal etme seçenekleri birbirine yakın değerlerde çıktı. Bu sonuç daha önce kısa vadeli kazanımlara odaklanmayı savunan araştırmalarla çelişmektedir. Araştırmacılar yeniden çerçevelendirme yapıldığı takdirde kısa ve uzun vadede kazanımların aynı şekilde hayal edildiğini gözlemledi.

Son olarak Jenkins ve Hsu, ödül seçenekleri birbiriyle bağlantılı bir şekilde sıralanmış olarak sunulunca tetiklenen hayal gücünün irade dışında başka beyin bölgelerine bağlı olup olmadığını görmek istedi. Böylece araştırmacılar 42 katılımcının beynin bir fMRI tarayıcısıyla görüntülediler ve onları birbirinden bağımsız ve sıralanmış(yeniden çerçevelendirilmiş) komutlara maruz bıraktılar.

Komutlar birbiriyle bağlantılı olarak sıralanmış bir şekilde verildiğinde katılımcıların beyninin hayal gücü ile ilişkili yerlerinde (medial prefrontal korteks, posterior singulat ve hipokampus) daha fazla aktivite gözlendi.

Araştırmacılar hayal gücünün sabır göstermek üzerinde büyük etkileri olduğunu gördü.

Jenkins, bir basın bülteninde "İnsanların sabırlı olmakta güçlük çektiğini biliyoruz, Bulgularımız, hayal kurmanın sabrı arttırabildiğini destekler yönündedir. Sabırlı olmak, istediğimiz bir şeye karşı irade göstermekten çok daha pratiktir." dedi.

Başka bir deyişle, daha büyük bir kazanım sağlamak için beklemek zorundaysanız, yalnızca iradenize güvenmek yerine, hayal gücünüzü devreye koyabilirsiniz. Bekleyince elde edeceğiniz kazanımı düşünün ve daha kısa sürede elde edeceğiniz kazanımın dezavantajlarını hayal edin.

Hsu verdiği röportajda yapılan araştırmanın, eğer fonksiyonel hale gelirse, sağlıklı beslenmeden bağımlılığın azalmasına kadar çok geniş bir yelpazede davranışa müdahale edebilme gücü olduğunu belirtmiştir. “Bulgular insanları seçimlerin sonuçlarını hayal etmeye yönlendiriyor ve dürtülerin değişebileceğini vurguluyor.” dedi.

Gelecekteki araştırmalar, daha yaratıcı olan ve dolayısıyla daha renkli hayal gücüne sahip olan insanların sonuçları hayal ederek daha bilinçli kararlar alıp almayacaklarını araştırmak üzerine yapılabilir.

Psk. Seda Nur Bilici

© 2014 Bahar Psikoloji Danışmanlık, Eğitim ve Yayıncılık A.Ş.